arama

Gezegenler Bir Elmanın İki Yarısı Gibidir

  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • Bilgi PortaLı Bilgi PortaLı

Université de Montréal’den astrofizikçi Lauren Weiss liderliğindeki uluslararası bir araştırma ekibi, aynı yıldızın etrafında dönen dış gezegenlerin benzer boyutlara ve düzenli bir yörünge aralığına sahip olduklarını keşfetti. W.M. Keck Gözlemevi’ndeki Kepler teleskopu tarafından keşfedilen yeni gezegen sistemlerinin gözlemleriyle ortaya çıkarılan bu model, gezegen sistemlerinin çoğunun güneş sisteminden farklı bir oluşum öyküsü olduğunu öne sürebilir.

2009 yılından itibaren NASA Kepler Teleskobu sayesinde, binlerce dış gezegen biliniyor. Bu büyük örnek, araştırmacıların yalnızca kendine özgü sistemleri incelemelerini değil, genel olarak gezegensel sistemler üzerinde sonuçlar çıkarmalarını sağlar. Dr. Weiss, başlangıçta Kepler tarafından keşfedilen 2025 transit gezegenini barındıran 1305 yıldızdan oluşan yüksek çözünürlüklü spektrumları elde etmek için Hawaii, Maunakea’daki W. M. Keck Gözlemevi’ni kullanan California Kepler Araştırma ekibinin bir parçası oldu. Bu spektrumlardan yıldızların ve gezegenlerinin kesin boyutlarını ölçtüler.

Weiss liderliğindeki ve The Astronomical Journal’da yayınlanan bu yeni analizde ekip 355 çok gezegenli sisteme ait 909 gezegene odaklandı. Bu gezegenler çoğunlukla Dünya’dan 1.000 ila 4.000 ışıkyılı uzaklıkta bulunur. İstatistiksel bir analiz kullanarak, ekip iki şaşırtıcı model buldu. Dış gezegenlerin komşularıyla aynı ebatta olma eğiliminde olduklarını buldular. Bir gezegen küçükse, aynı yıldızın çevresindeki bir sonraki gezegenin de çok küçük olma ihtimali yüksektir ve eğer bir gezegen büyükse, bir sonraki gezegenin büyük olması muhtemeldir. Ayrıca, aynı yıldızın etrafında gezegenlerin düzenli bir yörüngesel aralığı bulunduğunu keşfettiler.

Weiss “”Bir sistemde gezegenler bir elmanın iki yarısı gibi aynı boyutta ve düzenli aralıklı olma eğilimindedir. Gezegen boyutları ve aralıkları rastgele çizilmiş olsaydı bu modeller ortaya çıkmazdı.” diye açıklıyor.

Benzer boyutlar ve gezegenlerin yörünge boşluğu, birçok gezegen sisteminin nasıl oluştuğu konusunda etkilere sahiptir. Klasik gezegen oluşum teorisinde, yeni oluşan bir yıldızın etrafını çevreleyen ilksel gezegensel diskte gezegenler oluşur. Gezegenler, ekstra gezegen sistemlerinde yeni gözlemlenen şekle benzer şekilde, benzer boyutlarda ve düzenli bir yörünge aralığı olan kompakt konfigürasyonlarda oluşabilir. Bununla birlikte, güneş sistemimizde, iç gezegenlerin şaşırtıcı derecede geniş aralıkları ve çeşitli boyutları vardır. Güneş sistemindeki bol miktarda kanıt, Jüpiter ve Satürn’ün, sistemimizin erken yapısını bozduğunu ve bu nedenle bugüne kadar sahip olduğumuz geniş aralıklarla dağınık karasal gezegenlerin oluştuğunu gösteriyor. Çoğu sistemdeki gezegenler hala benzer boyutlara sahiptir ve düzenli olarak aralıklı bırakıldıklarında, oluşumlarından bu yana belki de rahatsız olmadıklarını düşündürmektedir.

Bu hipotezi test etmek için Weiss, Keck Gözlemevinde Kepler’in çok gezegenli sistemlerinin etrafındaki Jüpiter analoglarını aramak için yeni bir araştırma yürütüyor. Weiss ve ekibi tarafından incelenen gezegen sistemleri, yıldızlarına oldukça yakın olan birden fazla gezegene sahiptir. Kepler Misyonunun sınırlı süresi yüzünden bu sistemlerin etrafında daha büyük yörünge mesafelerde var olan gezegenlerin varlığı hakkında pek az şey biliniyor. Büyük yörünge mesafelerdeki Jüpiter benzeri gezegenlerin varlığının veya yokluğunun iç gezegensel sistemlerdeki kalıplarla nasıl ilgili olduğunu test etmeyi umuyorlar.

Dış sayılarına bakılmaksızın, ekstrasolar sistemlerin iç bölgelerindeki gezegenlerin benzerliği bir açıklama gerektirir. Eğer gezegenlerin boyutları için belirleyici faktör belirlenebilirse,  yıldızların yaşam için uygun olan karasal gezegenlere sahip olma olasılığının belirlenmesine yardımcı olabilir.

Dergi Referansı: Lauren M. Weiss, Geoffrey W. Marcy, Erik A. Petigura, Benjamin J. Fulton, Andrew W. Howard, Joshua N. Winn, Howard T. Isaacson, Timothy D. Morton, Lea A. Hirsch, Evan J. Sinukoff, Andrew Cumming, Leslie Hebb, Phillip A. Cargile. The California-Kepler Survey. V. Peas in a Pod: Planets in a Kepler Multi-planet System Are Similar in Size and Regularly SpacedThe Astronomical Journal, 2018; 155 (1): 48 DOI: 10.3847/1538-3881/aa9ff6

Kaynak: https://www.sciencedaily.com/releases/2018/01/180109141918.htm

Çeviren: Bünyamin Tan